سیاست سنجی (3) - خانواده محوری

خانواده محوری

سیاست سنجی میکوشد خلأهای سیاستی شهر و شهرداری را با شهروندان و کارکنان شهرداری به اشتراک گذارد. لطفا نظرات خود را پیرامون موضوع متن ذیل از طریق تلفن 32344390 با مدیریت هماهنگی و نظارت بر مناطق و سازمانهای شهرداری در میان بگذارید تا گامیباشد برای کمک به تصمیمگیری بهتر و خدمت گذاری بیشتر.خانواده به عنوان اصلیترین نهاد اجتماعی، زیربنای جوامع و خاستگاه فرهنگها، تمدنها و تاریخ بشر است. از آنجا که نقشهای ایجاد تمدن، انتقال مواریث، رشد و شکوفایی ظرفیت افراد مرتبط با خانواده است، پرداختن به جایگاه این بنای مقدس در آبادانی شهر حائز اهمیت است.

خانواده یک مفهوم اجتماعی ناشی از ازدواج یک زن و یک مرد است

خانواده به مفهوم محدود آن عبارت است از یک واحد اجتماعی، ناشی از ازدواج یک زن و یک مرد که فرزندان پدید آمده از آنها، آن را تکمیل میکنند. خانواده محوری در مقیاس شهری، رویکردی است که باعث میشود تقویت نهاد خانواده در تمامیامور به عنوان یک اصل مهم در نظر گرفته شود. در برنامه «اصفهان 1400» خانوادهمحوری بهعنوان یکی از سیاست های اصلی شهرداری اصفهان مورد توجه قرار گرفته است. نکته مهم در موضوع خانوادهمحوری، افزایش کنشهای مشترک بین اعضای خانواده است؛ بنابراین صِرف در کنار هم بودن اعضای خانواده را نمیتوان خانواده محوری نامید.محوریت کنشهای مشترک و متقابل، در حوزههای برنامه ریزی، طراحی و اجرا باید در نظر گرفته شود تا در شکل گیری ارزشهای نظام خانواده و بهبود روابط بین خانوادهها در یک اجتماع تاثیرگذار باشد؛ ارزشهای کلیدی مانند وابستگی، اعتماد، عزت نفس، حمایت از یکدیگر، مهربانی، آرامش، احترام، خیرخواهی که در آموزههای اسلامیبرای خانواده برشمرده شده است و در پرتو دستیابی به ارزشهای فوق، اعضای خانواده میتوانند در کنار یکدیگر به اهداف مادی و معنوی خود برسند.

برنامهریزی برای دستیابی به ارزشها

اما چالش پیش رو در برنامه ریزی بهمنظور دستیابی به این ارزشها این است که از دید خانوادهها مهمترین ارزش از بین موارد ذکر شده کدام است و مهمترین نیازی که شهرداری اصفهان در برنامه ریزیهای خود باید آن را در نظر داشته باشد، چیست؟خانواده دارای ابعاد مختلف فرهنگی، اعتقادی، اقتصادی و ... است که توجه به تمامیاین ابعاد برای دستیابی به ارزشهای کلیدی مؤثر است؛ به عنوان نمونه، در شهرداری اصفهان در حوزه فرهنگی، ذیل سیاست خانواده محوری پروژهها و اقدامات متنوعی انجام شده است. در سال 97 حدود 25 درصد از 1300 عنوان برنامه فرهنگی شهرداری اصفهان با مخاطب خانواده بوده که از آن جمله میتوان به 54 عنوان برنامه و اجرای 60 جشنواره با عنوان وقت خوب ازدواج و 19 جشنواره با عنوان خانواده شاد اشاره کرد. اما آیا این درصد سهم از برنامههای فرهنگی برای مخاطب خانواده کافی است و اینکه چند درصد از خانوادههای اصفهانی در این برنامهها حضور داشتهاند؟ و مهمترین مسئله اینکه آیا صِرف حضور خانوادهها در برنامهها را میتوان خانواده محوری نامید؟

راهبردهای جامع و فراگیر برای خانوادهمحوری

چنانچه اشاره شد، شاخصه اساسی در خانواده محوری طرح و تعریف پروژههایی است که خانوادهها در آن نقش جمعی فعال داشته و باعث تقویت ارزشهای کلیدی آنها شود. علاوه بر این، راهبردها و اقدامات حوزه فرهنگی باید جامع و فراگیر در نظر گرفته شود؛ به این مفهوم که اگر برنامه ها مطابق نظر گرایشات فرهنگی و اعتقادی خاص و محدودی باشد و سلیقه بخشی از جامعه را پوشش دهد، بالطبع با اقبال عمومینیز مواجه نخواهد شد.به هر حال در بُعد فرهنگی اقداماتی صورت پذیرفته است، لکن در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و ... خانواده نیز بایستی راهبردها و اقداماتی طرح و تعریف کرد؛ همچنین مبانی دیگری از جمله توجه به اعضای آسیب پذیر خانواده (سالمندان،کودکان،معلولین)، توجه به ارکان نظام خانواده (پدر، مادر، فرزند و در برخی موارد پدربزرگ و مادربزرگ) نیز وجود دارد که باید در نظر گرفته شود.در نهایت با توجه به اینکه در بعد سخت افزاری اهتمام کمتری به این سیاست شده است، پیشنهاد میشود سیاست شهرداری در موضوع خانواده محوری، توجه بیشتر به زیرساختهای عمرانی و امکانات سختافزاری شهر (مانند ساخت اسباببازیهای والد و کودک در پارکها و ...) جهت حضور و فعالیت خانوادهها در فضاهای شهری برای تقویت وابستگی و اعتماد اعضای خانواده به همدیگر باشد. این موضوعات میتواند زمینهساز خانوادهای پایدار در جامعه باشد تا بحرانهای امروزی نتواند خدشهای به ستون خانوادهها وارد کند.