حس آرامش در شهر و شهروند

مهندس سمیه یزدان پرست

کارشناس ارشد برنامه ریزی شهری

لینک خبرگزاری ایمنا

شکل زندگی در عصر حاضر به ویژه در جوامع شهری ناگزیر توام با سر و صداها، شلوغی ها و انبوهی از کارهای الزام آور روزمره است که قطعا تمام این فاکتورها به افزایش استرس و سلب آرامش انسان ها کمک می کند.

آرامش حس ارزشمندی است که این روزها کمتر کسی منکر تأثیرگذاری عمیق آن روی روح و روان افراد یک جامعه میشود. حسي که جای خالی آن را می شود با کمی تأمل در زندگی شلوغ و پراسترس شهری به خوبی احساس کرد.

شهر محیطی است با گوناگونی بسیار، فضای شهر بیشترین ارتباط را با مردم و محیط زندگی برقرار میسازد در نتیجه نقش بسزایی در هویتبخشی و احساس آرامش به شهروندان دارد. در شهری که جز سر و صدای حرکت اتومبیلها و موتورسیکلتها چیز دیگری شنیده نمی شود، آدمها حتی اگر بخواهند هم مجالی برای آرامش و سكوت نمییبابند .

وقتی چند ساعتی در خیابانها قدم میزنیم و به خانه برمیگردیم، خسته هستیم این خستگیها میتواند ناشی از تأثیر آلودگیهایی باشد که از راه چشم منتقل میشوند یا المانهای زاید شهری، ضایعات فلزی و... که گاهی در معابر و نمای بیرونی ساختمانها دیده میشوند و نوعی حس بینظمی را در شهر بهوجود میآورند.

زیبایی، آراستگی، پاکیزگی و انسجام، بخشی از ویژگیها و معیارهای مهم ارزیابی شهری سالم و آرامشبخش است. اگر شهروندی به عنوان مثال فقط به فکر دکوراسیون داخل منزل خود باشد و توجهی به نمای ساختمان خود نکند قطعاً حس آرامش و زیبایی خواهی همشهریان خود را نادیده گرفته و به تعهدات شهروندی خود عمل نکرده است.

شهرهای ما از نظر بصري، دچار اغتشاشي است كه بايد با بهرهگيري از هنرهاي بصري مختلف و توجه به رنگآميزي شهر و نقش گياهان و درختان، ساماني يابد تا آرامش را به شهروندان منتقل کند. براي ايجاد تغيير و تأثير در فرم شهر، هنر ميتواند به مثابه ابزاري كارآمد در فرآيند شكلگيري كالبد به خدمت گرفته شود تا شهر به گونهاي زيبا جلوه كند. هنگامي كه خيابانهاي شهر زيبا و جالب باشد آن شهر سرزنده و زماني كه خيابانهاي شهر زشت و خسته كننده باشد، شهر ملالآور به خاطر آورده خواهد شد.

شايد با اين استدلال بتوان به اين سوال اساسي پاسخ داد كه چگونه است حضور در برخي از فضاهاي شهري (براي مثال ميدان نقش جهان اصفهان) توأم با احساس لذت و آرامش است و حضور در فضايي ديگر خستهكننده است؟

در یکی احساس غرور، لذت و آرامش ميكنيم و در ديگري احساس كسالت، ناآرامي و تلاطم. آيا كالبدي كه در ميدان نقش جهان هنرمندانه توسط آفرينندهاي خلاق و با ذوق بر زمين نقش بسته بر اين حس دامن نميزند؟

نحوه استقرار بافتهاي شهري، شكل و فرم فضاهاي شهري، ميادين، پاركها، نماهاي بيروني كوچهها، خيابانها، ساختمانها، طراحي علائم شهري، طراحي شبكههاي ارتباطي، طراحي ايستگاههاي مترو و اتوبوس و بالاخره گرافيك شهري، همه و همه، در قالب هنر و فعاليتهاي هنري قابل طرح و بررسي است.

در کشورعزیز ما ایران، وضعیت شهرها به گونهای است که شهروندان به ناچار باید خود را با شرایط حاکم بر شهرها هماهنگ کنند، چرا که اساساً این شهرها،با نگاه شهروند مداری ساخته نشدهاند؛ بنابراین محیطی که میتوانست زمینه مناسبی را برای زندگی بهتر شهروندان به وجود آورد، شرایط نامساعدی را برای برآورده ساختن نیازهای انسانها به وجود آورده است.

بهنظر میرسد مدیریت شهری و استانی و کشوری باید بر اساس تامین آرامش انسان انجام گیرد و مدیران شهری باید ایجاد حس آرامش و نشاط شهروندان را به عنوان یکی از اهداف مهم در اجرای پروژههای شهرسازی مورد توجه قرار دهند تا میزان آرامش روحی شهروندانی به میزان قابلتوجهی افزایش یابد.